Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, σηματοδότησαν ταυτόχρονα και το ντεμπούτο μάχης του νεότερου μη επανδρωμένου αεροσκάφους του αμερικανικού στρατού: του χαμηλού κόστους επιθετικού drone LUCAS.
Η US Central Command επιβεβαίωσε ότι τα νέα drones χρησιμοποιήθηκαν στα πλήγματα, προσθέτοντας ότι περισσότερα συστήματα LUCAS «παραμένουν διαθέσιμα για επιχειρησιακή χρήση» στην περιοχή.
Η μεγάλη ειρωνεία, ωστόσο, είναι πως το LUCAS βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο ιρανικό drone Shahed-136. Τον Μάιο του 2025, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump είχε επαινέσει δημόσια τα ιρανικά drones, χαρακτηρίζοντάς τα φθηνά στην παραγωγή, αλλά και «πολύ καλά, γρήγορα και θανατηφόρα». Όταν το Πεντάγωνο παρουσίασε επίσημα το LUCAS τον Δεκέμβριο, αρκετοί παρατηρητές εντόπισαν αμέσως τις έντονες ομοιότητές του με το Shahed-136.
Η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου, θα αντέγραφαν ιρανική στρατιωτική τεχνολογία θα φαινόταν αδιανόητη πριν από μερικά χρόνια. Κι όμως, το Shahed-136, αφού παραδόθηκε στη Ρωσία και χρησιμοποιήθηκε στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, στη συνέχεια μελετήθηκε από τον αμερικανικό στρατό, βελτιώθηκε και πλέον παράγεται από αμερικανική εταιρεία στην Αριζόνα. Σήμερα χρησιμοποιείται εναντίον ιρανικών στόχων.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει κύματα από drones Shahed-136 σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, στο πλαίσιο της απάντησής της στην αμερικανική επιχείρηση Epic Fury. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν στόχους στο Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ αναφέρθηκαν ακόμη και πλήγματα κοντά στην αμερικανική πρεσβεία στη Σαουδική Αραβία. Αν και το ακριβές μέγεθος του ιρανικού αποθέματος drones παραμένει ασαφές, η μαζική χρήση τους έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο στοιχείο της στρατηγικής αντιποίνων του Ιράν και ταυτόχρονα αποδεικνύει ότι ο χαρακτήρας του πολέμου έχει αλλάξει ριζικά.
Η νέα εποχή του πολέμου
Σήμερα, οι αντίπαλοι των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν πολλά να τους διδάξουν. Παρότι η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να προηγείται στην ανάπτυξη εξελιγμένων οπλικών συστημάτων, όπως μαχητικά αεροσκάφη, άρματα μάχης και πύραυλοι cruise, το Ιράν, η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα στην ανάπτυξη και επιχειρησιακή αξιοποίηση χαμηλού κόστους, ολοένα και πιο αυτόνομων drones για επιτήρηση και πλήγματα μικρής ή μεγάλης εμβέλειας.
Η Ουάσινγκτον έχει πλέον αναγνωρίσει την ανάγκη για τέτοιου τύπου συστήματα, δεν έχει όμως ακόμη λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να τα κατασκευάζει σε μεγάλη κλίμακα.
Η Μόσχα έχει θέσει ως στόχο να παράγει έως και 1.000 drones Geran-2 ημερησίως μέσα στη χρονιά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αρχίσουν να παράγουν αντίστοιχους αριθμούς LUCAS σε λίγους μήνες, αλλά μόνο εφόσον προχωρήσουν στις αναγκαίες πολιτικές αποφάσεις και επενδύσεις.
Αν οι ΗΠΑ θέλουν να διατηρήσουν την υπεροχή τους στη νέα αυτή στρατιωτική πραγματικότητα, θα πρέπει να προσαρμοστούν γρήγορα. Διαφορετικά, ειδικά σε ένα ενδεχόμενο μέτωπο στον Ινδο-Ειρηνικό, τα ακριβά και εξαιρετικά προηγμένα οπλικά τους συστήματα κινδυνεύουν να κατακλυστούν από φθηνότερα πυρομαχικά μαζικής χρήσης, με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.
Η «επίθεση των drones»
Το αμερικανικό ενδιαφέρον για το Shahed-136 είναι ασυνήθιστο, ίσως και άνευ προηγουμένου. Παραδοσιακά, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιχειρούσαν να αποκτήσουν την τεχνολογία των αντιπάλων τους όχι για να την αντιγράψουν, αλλά για να μάθουν πώς να την αντιμετωπίζουν.
Τα τελευταία 80 χρόνια υπήρξαν ελάχιστα παραδείγματα κατά τα οποία ο αμερικανικός στρατός υιοθέτησε και παρήγαγε δική του εκδοχή ξένης στρατιωτικής τεχνολογίας. Μια από τις ελάχιστες εξαιρέσεις εντοπίζεται στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν αμερικανικές υπηρεσίες χρησιμοποίησαν φωτογραφίες και σχέδια σοβιετικής πλωτής γέφυρας για να αναπτύξουν ανάλογη δυνατότητα.
Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες ένιωθαν άνετα μέσα στην τεχνολογική τους υπεροχή και δεν είχαν λόγο να αντιγράφουν τους άλλους. Αυτή η εποχή, όμως, έχει τελειώσει.
Η συγκριτική αδυναμία των αμερικανικών «one-way attack drones» έχει γίνει πλέον αδύνατο να αγνοηθεί. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Switchblade 600, το οποίο στάλθηκε στην Ουκρανία το 2022. Έχει εμβέλεια μικρότερη των 100 χιλιομέτρων και κόστος που μπορεί να φτάσει τα 120.000 δολάρια ανά μονάδα.
Αντίθετα, το ιρανικό Shahed-136, όταν παρουσιάστηκε το 2022, είχε εκτιμώμενη εμβέλεια 1.500 έως 2.000 χιλιομέτρων, ωφέλιμο φορτίο 50 έως 150 κιλών και κόστος περίπου 35.000 δολάρια ανά μονάδα.
Η Ρωσία απέκτησε σχεδόν αμέσως την τεχνολογία από το Ιράν και τη χρησιμοποίησε ευρέως στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Από τότε, η Μόσχα εξαπολύει σμήνη drones τύπου Shahed εναντίον ουκρανικών πόλεων και υποδομών με αυξανόμενη συχνότητα. Μέχρι τον Μάρτιο του 2024, εκτόξευε περίπου 130 drones την εβδομάδα. Έξι μήνες αργότερα, ο αριθμός αυτός ξεπερνούσε τα 1.100 drones την εβδομάδα.
Η εποχή της «ακριβούς μάζας»
Στη νέα εποχή του πολέμου, την εποχή της ακριβούς μάζας, που χαρακτηρίζεται από τη μαζική ανάπτυξη φθηνών αλλά ακριβών όπλων και αισθητήρων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πλέον το μονοπώλιο της στρατιωτικής καινοτομίας.
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ επένδυαν δισεκατομμύρια σε εξαιρετικά εξελιγμένα συστήματα που απαιτούσαν χρόνια για να σχεδιαστούν και να κατασκευαστούν. Αυτά εξακολουθούν να έχουν ρόλο. Όμως σήμερα ο αμερικανικός στρατός χρειάζεται παράλληλα και φθηνά, επεκτάσιμα, μαζικά παραγόμενα οπλικά συστήματα.
Το γεγονός ότι ένα αμερικανικό χτύπημα με «αντιγραμμένο» ιρανικό drone παρουσιάζεται πλέον ως υπόδειγμα του νέου στρατιωτικού δόγματος της κυβέρνησης Trump δείχνει πόσο έχει αλλάξει ο κόσμος.
Η αργή αμερικανική προσαρμογή
Η Ουάσινγκτον αρχίζει πλέον να αντιλαμβάνεται όχι μόνο τη σημασία των φθηνών drones, αλλά και τον κίνδυνο που συνεπάγεται ο μεγάλος χρόνος παραγωγής των παραδοσιακών οπλικών συστημάτων της.
Μετά από δεκαετίες παραμέλησης, η αμερικανική αμυντική βιομηχανική βάση αρχίζει να δέχεται νέες επενδύσεις και να προσελκύει νέους κατασκευαστές. Παράλληλα γίνονται προσπάθειες μεταρρύθμισης των διαδικασιών προμήθειας.
Το LUCAS, για παράδειγμα, πέρασε από το στάδιο της ιδέας στην επιχειρησιακή ετοιμότητα μέσα σε περίπου 18 μήνες, τη στιγμή που ο μέσος κύκλος προμήθειας αντίστοιχων συστημάτων έχει φτάσει τα έξι χρόνια.
Ακόμη κι έτσι, όμως, ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth έχει προειδοποιήσει το Κογκρέσο ότι η αμερικανική αμυντική βιομηχανική βάση παραμένει «τεταμένη, υπερσυγκεντρωμένη και ανεπαρκώς προετοιμασμένη» για μια παρατεταμένη σύγκρουση μεγάλης κλίμακας.
Η μακροχρόνια προτίμηση του Πενταγώνου σε ακριβά, εξαιρετικά σύνθετα συστήματα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Πλατφόρμες όπως το F-35, οι Tomahawk, τα B-21 και άλλα όπλα μεγάλης εμβέλειας είναι απαραίτητα, αλλά είναι επίσης εξαιρετικά ακριβά, παράγονται σε περιορισμένους αριθμούς και αναπληρώνονται αργά.
Σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, ένα απόθεμα πυραύλων πολλών εκατομμυρίων δολαρίων θα μπορούσε να εξαντληθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες και να χρειαστούν χρόνια για να αναπληρωθεί.
Το μάθημα από τον πόλεμο με το Ιράν
Η πρόκληση αυτή είναι ήδη ορατή στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με το Ιράν. Το Πεντάγωνο φέρεται να έχει εκτοξεύσει περίπου 400 πυραύλους Tomahawk για να αναχαιτίσει ιρανικά drones και βλήματα.
Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 10% του συνολικού αμερικανικού αποθέματος, με συνολικό κόστος σχεδόν 800 εκατομμύρια δολάρια.
Με το ίδιο ποσό, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν θεωρητικά να αγοράσουν περίπου 23.000 drones LUCAS.
Ο Tomahawk είναι σαφώς ανώτερο όπλο σε άμεση σύγκριση, αλλά μπορεί να εξαντληθεί μπροστά σε σμήνη φθηνών drones. Οι πρώτες εβδομάδες των μαχών με το Ιράν έδειξαν ότι 2.000 Shahed είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναχαιτιστούν και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές.
Η Ουκρανία έχει αποδείξει ότι μπορεί να αναχαιτίσει περίπου το 80% των επιθέσεων με Shahed. Αλλά όταν οι αριθμοί αυξάνονται μαζικά, ακόμη και οι καλύτερες άμυνες μπορούν να καταρρεύσουν, αφήνοντας χιλιάδες πυρομαχικά να περάσουν.
Το αδιέξοδο του «ακριβού εναντίον φθηνού»
Η σημερινή αμερικανική προσέγγιση, δηλαδή η χρήση εξαιρετικά ακριβών πυραύλων για την αναχαίτιση φθηνών drones και βλημάτων, δεν είναι οικονομικά βιώσιμη.
Το 2025, για παράδειγμα, η επιχείρηση Rough Rider κατά των Houthis κόστισε σχεδόν 1 δισεκατομμύριο δολάρια, καθώς ακριβά όπλα όπως οι Tomahawk και άλλοι πύραυλοι cruise χρησιμοποιήθηκαν για την αναχαίτιση φθηνών drones και βλημάτων.
Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ. Όταν ρωσικά drones παραβίασαν τον πολωνικό εναέριο χώρο τον Σεπτέμβριο, οι Ολλανδοί χρησιμοποίησαν πυραύλους AIM-9 Sidewinder από F-35, κάτι που θεωρήθηκε εξαιρετικά ασύμφορο από πλευράς κόστους.
Τώρα, με την Τεχεράνη να χρησιμοποιεί μεγάλους αριθμούς Shahed-136, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι τους όχι μόνο ξοδεύουν τεράστια ποσά, αλλά κινδυνεύουν και να ξεμείνουν από αποθέματα αεράμυνας.
Το βλέμμα στον Ινδο-Ειρηνικό
Η ανάγκη για «ακριβή μάζα» γίνεται ακόμη πιο επείγουσα λόγω της Κίνας. Όπως έχει προειδοποιήσει ο ναύαρχος Samuel Paparo, επικεφαλής της US Indo-Pacific Command, «πρέπει να είμαστε έτοιμοι τώρα».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ούτε τον χρόνο ούτε τους πόρους να βασιστούν αποκλειστικά σε νέα, ακριβά, υπερσύγχρονα συστήματα. Το LUCAS και άλλα φθηνά drones θα μπορούσαν να αναλάβουν μεγάλο μέρος των αποστολών μεγάλης εμβέλειας, επιτρέποντας στα εξαιρετικά όπλα να διατηρηθούν για τους πιο δύσκολους στόχους.
Αυτό θα ενίσχυε το βάθος και την ανθεκτικότητα των αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών και θα βελτίωνε την αποτρεπτική ισχύ της χώρας.
Τρεις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις
Για να επιταχύνει τη μετάβασή του στη νέα αυτή εποχή, το Πεντάγωνο πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε τρεις βασικές κινήσεις:
Πρώτον, να δώσει προτεραιότητα στα 7,7 δισεκατομμύρια δολάρια που διατέθηκαν για πρωτοβουλίες «ακριβούς μάζας», επιταχύνοντας την προμήθεια και ενσωμάτωση φθηνών πυραύλων cruise και αυτόνομων συστημάτων.
Δεύτερον, να αναζητήσει χωρίς δογματισμούς τα καλύτερα φθηνά συστήματα που είναι ώριμα για μαζική παραγωγή, ακόμη κι αν αυτά προέρχονται από το εξωτερικό — όχι μόνο από συμμάχους όπως η Ουκρανία, αλλά ακόμη και από τεχνολογικές λύσεις που ανέπτυξαν αντίπαλοι.
Τρίτον, να αναβιώσει το μοντέλο μαζικής παραγωγής τύπου Liberty Ship του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε, ο Franklin D. Roosevelt εξουσιοδότησε 18 διαφορετικά ναυπηγεία να κατασκευάζουν το ίδιο φορτηγό πλοίο, παράγοντας τελικά εκατοντάδες μονάδες.
Το ίδιο μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί σήμερα στο LUCAS και σε άλλα φθηνά drones, με κοινό σχέδιο και πολλούς κατασκευαστές.
Η Ουάσινγκτον δεν έχει χρόνο
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν μέχρι τη δεκαετία του 2030 για να ενισχύσουν τα αποθέματά τους. Και δεν μπορούν να συνεχίσουν να πολεμούν σε αυτή τη νέα εποχή με λογική προηγούμενων δεκαετιών.
Η εκτόξευση ενός πυραύλου πολλών εκατομμυρίων δολαρίων για να καταρριφθεί ένα drone αξίας 35.000 δολαρίων είναι τόσο παράλογη όσο και μη βιώσιμη.
Το LUCAS αποδεικνύει ότι υπάρχει και άλλος δρόμος.
Όπως ο Roosevelt κατάλαβε ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος απαιτούσε μαζική παραγωγή, έτσι και οι σημερινοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αναγνωρίσουν ότι, στην εποχή της «ακριβούς μάζας», ο αμερικανικός στρατός χρειάζεται κάτι περισσότερο από εξελιγμένα οπλικά συστήματα. Χρειάζεται drones, τα χρειάζεται μαζικά και τα χρειάζεται τώρα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών